Bertien van Baak, Nederlandse Spoorwegen — The C-Suite

In twintig jaar bouwde Bertien van Baak een indrukwekkend commercieel track record op. Het leidde haar van Bain & Company naar Nike, waar ze een van de drijvende krachten was achter de digitale transformatie van het merk. Toen ze er na zestien jaar wegging, was ze VP/GM Nike Digital EMEA. Haar vervolgstap naar de Nederlandse Spoorwegen (NS) lag niet bepaald voor de hand. “Ik heb flink wat vragen gehad toen ik vertelde waar ik naartoe ging. Veel mensen begrepen niet waarom ik voor het publieke domein koos. Ik wilde een plek waar ik mijn digitale en commerciële kennis kon inzetten om maatschappelijke impact te maken. Voor mij was het juist een heel logische keuze.”

De aanloop

Welke lessen kreeg je van je ouders mee?

Mijn moeder was rechter, mijn vader hoogleraar Russisch. Bij ons thuis werd veel gesproken over maatschappelijke ontwikkelingen en hun samenhang. Mij werd al vrij vroeg duidelijk dat kennis en nieuwsgierigheid heel waardevol zijn. Dat heeft me gevormd. Al mijn studentenbaantjes hadden een element van lesgeven in zich, van roeiles tot rondleidingen geven op de optiebeurs. Ik heb er altijd veel plezier uit gehaald om kennis over te brengen en nieuwe perspectieven te leren. Dat is tot op de dag van vandaag niet veranderd.

Waar bracht die nieuwsgierigheid je na je studie?

Tijdens mijn studie International Financial Economics liep ik stage bij ING in Londen. Even twijfelde ik of ik de bankwereld in wilde, maar het werd consulting. Ik vind het oplossen van ingewikkelde puzzels erg leuk, het liefst met anderen. Dat komt samen in consulting. Bain & Company was een fantastische leerschool: ik leerde er analyseren, een probleem uitleggen, presenteren, alles.

Waarom vertrok je daar na een paar jaar?

Ik vond het er geweldig. Maar toch: elke keer had ik een mooi plan gemaakt, en net als ze het gingen uitvoeren, was mijn rol uitgespeeld. Dat begon te steken, ik wilde eigenaarschap. Een start-up leek me wel wat, liefst iets digitaals. Een recruiter vertelde over een interessante start-up in e-commerce, maar dan wel eentje met de slagkracht en stabiliteit van een grote internationale corporate achter zich. Ik was meteen enthousiast. Toen ik bij Nike.com begon was de jaaromzet veertig miljoen. Toen ik wegging, deden we dat in een dag.

Wat deed die groei met jouw rol?

Ik denk dat rollen nergens zo snel evolueren als in een start- of scale-up. Meestal had ik een half jaar later zelf iets heel anders van mijn baan gemaakt. Net als de onderneming ontwikkel je in een razend tempo. Na elk zwangerschapsverlof, ik heb drie kinderen, werd me gevraagd: ‘Wil je je oude baan terug of liever iets anders?’ Doe mij maar iets anders, zei ik dan. Zo kon ik door de jaren heen telkens hele mooie stappen maken.

De voldoening

Hoe geef je leiding in zo'n groot en uitdagend speelveld?

Ooit leerde ik over het principe van commander's intent. Dat sluit perfect aan bij mijn manier van leidinggeven. Het idee is dat er een berg te beklimmen is, maar dat het niet uitmaakt of je rechtsom of linksom naar boven loopt. Hoe we er precies komen, dat is de reis die we samen afleggen.Ik vind het ontzettend leuk om te zien waar mensen staan en hoe je nog meer uit ze kunt halen. Als je iemand op de juiste manier ondersteunt, kan die persoon twee keer zoveel waarde genereren.

Waar doe je het uiteindelijk allemaal voor?

Ik wil dingen altijd beter maken, liefst met zo tastbaar mogelijk resultaat. Daarvoor zit ik nu op precies de juiste plek: elke beslissing raakt elke dag meer dan een miljoen mensen. We hadden laatst een ronde tafel over vervoersarmoede en wat het betekent als mensen geen geld hebben om een treinkaartje te kopen. Een vrouw die haar zieke zus niet kon bezoeken, een gezin dat er niet een keer samen op uit kon. Ik krijg nog kippenvel als ik eraan denk. Het besef welke vrijheid reizen mensen kan geven, raakt de kern van mijn rol en wat we bij de NS met z’n allen proberen te realiseren.